Nowy numer 42/2019 Archiwum

Krzyż z armaty

Sołtys wsi Budy Grabskie Jan Skomiał niezwykle był zdziwiony próbą zakupu wyjątkowego krzyża. Niedorzeczny wydał mu się pomysł, że można kupić symbol wiary. I to jaki? Taki, który Stacho Kowalski, babci brat, przecież stawiał.

Krzyż stoi przy skrzyżowaniu dróg w podskierniewickich Budach Grabskich. Ale wygląda nieco inaczej niż te zwykle widywane. Smukły, stalowy, dziwnie pogrubiony poniżej skrzyżowania ramion. Można podejrzewać, że jego podstawowym elementem jest... lufa armaty.

Skuteczna broń

Wątpliwości rozwiewa historyk Piotr Paradowski. Prezes Stowarzyszenia Tradycji 26 Skierniewickiej Dywizji Piechoty wyjaśnia, że to lufa słynnego niemieckiego działa 88 mm Flak, nazywanego przez jego użytkowników „Acht-Acht” (osiem-osiem). Broń została skonstruowana na początku lat 30. ubiegłego wieku jako działo przeciwlotnicze, ale podczas II wojny światowej bardzo często używano jej do strzelania poziomego, jako znakomitego działa przeciwpancernego. Była najskuteczniejszą bronią niszczącą francuskie czołgi w 1940 roku, jako wyposażenie Afrika Korps postrachem brytyjskich wojsk pancernych w Afryce Północnej, a przez długi czas jedynym działem radzącym sobie z pancerzem słynnego sowieckiego czołgu T-34. Jak to się stało, że śmiercionośne narzędzie znalazło tak szczególne zastosowanie, jak budowa krzyża przy polskiej drodze? W styczniu 1945 r. Armia Czerwona rozpoczęła ofensywę i sforsowała Wisłę. Wojska niemieckie organizowały kolejną linię obrony na Bzurze i Rawce. – Jednym z punktów oporu było stanowisko działa 88 mm, a dokładniej jego wersji 88 mm Pak 43/41, w okolicach Borowin – opowiada Piotr Paradowski. Działo nie oparło się rosyjskim atakom. Obsługa zginęła okrążona przez czerwonoarmistów, a na polu bitwy pozostała uszkodzona armata. Poległych Niemców Sowieci pozwolili pochować dopiero wiosną.

Gratka dla kolekcjonerów

Zniszczonym działem zainteresowali się mieszkańcy Bud Grabskich. Wiele z tych wydarzeń pamięta Józef Mazgajski, który w tamtych czasach miał 10 lat. Jak wspomina – Stefan Michalak, właściciel rzadkiego jeszcze w tym czasie wozu na kołach pneumatycznych (powszechne były koła drewniane i to nie zawsze wzmocnione bednarką), przywiózł do Bud lufę zniszczonego działa. Inny mieszkaniec wsi Zdzisław Sypniewski przymocował dodatkowe stalowe elementy, tak że powstał krzyż, który dziś jest szczególną ozdobą miejscowości. To niejedyny taki krzyż w okolicach Skierniewic. Drugi, skonstruowany w podobnych okolicznościach z tego samego „wojennego materiału”, stoi we wsi Mokra. Jest jeszcze w niezbyt odległym Jeżowie okazały krzyż na cmentarzu polskich żołnierzy poległych w 1939 roku. Tu budulec również ma militarne pochodzenie, ale – według P. Paradowskiego – tym razem jest to armata radziecka. Zainteresowanie tymi wyjątkowymi krzyżami przejawiają kolekcjonerzy militariów. 88 mm Flak jest rzadkością w zbiorach. Jedyna, niemal kompletnie zrekonstruowana armata w Polsce jest dumą Muzeum Śląskiego. Sołtys wsi Budy Grabskie Jan Skomiał niezwykle był zdziwiony próbą zakupu wyjątkowego krzyża. I wcale nie dlatego, że oferta 10 tys. zł była dość skromna, ani że był adresatem propozycji, choć właścicielem przecież się nie czuje. Niedorzeczny wydał mu się pomysł, że można próbować kupić symbol wiary. I to jaki? Taki, który Stacho Kowalski, babci brat, przecież stawiał. Wiele mamy szacunku dla miłośników historii, w tym militariów, ale trudno sobie wyobrazić, by podskierniewickie krzyże miały trafić do zbiorów wojennych pamiątek. Ci, którzy zna- ją historię krzyża z Bud Grabskich, zastanawiają się czasem, czy z tej lufy kogoś zabito. Może wielu. I czy wzniesienie takiego krzyża to próba odkupienia grzechów...

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone przez internautów komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama

Sponsorowane

Https://Www.AUTOdoc.PL