Nowy numer 9/2021 Archiwum

Jedno z dziesięciu

Dla mieszkańców Wiskitek tegoroczny sylwester był dniem przełomowym. I bynajmniej nie ze względu na zakaz przemieszczania się, ale na decyzję podpisaną przez premiera.

Od stycznia 2021 r., wymieniając miasta leżące w granicach diecezji łowickiej, obok Kutna, Krośniewic, Łęczycy, Piątku, Żychlina, Łowicza, Głowna, Skierniewic, Sochaczewa, Sannik, Mszczonowa, Rawy Mazowieckiej, Białej Rawskiej, Nowego Miasta, Żyrardowa, dodamy także miasto Wiskitki, położone w powiecie żyrardowskim, które na powrót, już po raz trzeci, otrzymały prawa miejskie.

Historia z królewskimi akcentami

Pierwszą wzmiankę o miejscowości znajdujemy w przywileju księcia Konrada Mazowieckiego, który w 1221 r. nadał w Wiskitkach cystersom z Czerwińska wieś Koskowo. Osada powstała przy dworze myśliwskim, o czym przypominają umieszczone w herbie głowa tura i topór. Zlokalizowana była w Puszczy Wiskickiej przy trakcie z Rawy do Sochaczewa. Później została przeniesiona na obecne miejsce, gdzie zwana była Wiskitkami Młodymi lub Kościelnymi. W lutym 1345 r. w Wiskitkach zmarł piastowski książę Siemowit II Rawski. Wiadomo też, że na polowaniach bywali tu królowie: Kazimierz Jagiellończyk, Władysław Jagiełło, Jan Olbracht, Zygmunt August czy Stefan Batory.

Prawa miejskie, za staraniem ówczesnego starosty sochaczewskiego Stanisława Tarły, 28 lutego 1595 r. w Krakowie nadał Wiskitkom król Zygmunt III, lokując je na prawie magdeburskim. Prawdopodobnie nie był to pierwszy przywilej lokacyjny. Od XIV w. osada była nazywana na przemian miastem i wsią. Jako datę pierwszej lokacji podaje się rok 1349. Miasto szybko się rozwijało. Z informacji znajdujących się w Archiwach Państwowych Warszawy wiemy, że miało prawo do 5 jarmarków w roku, a dniem targowym była sobota. W 1750 r. August III potwierdził prawa miejskie nadane Wiskitkom przez króla Zygmunta III.

W pierwszej połowie XIX wieku w mieście funkcjonowały: straż ogniowa, młyn wodny, szkoła elementarna, trzy studnie z pompami i jatki rzeźniczo-piekarnicze. W 1848 r. miasto kupiło dom od Oppenheima z przeznaczeniem na ratusz miejski w Wiskitkach. W roku następnym wybrukowano ulicę Sochaczewską. 28 września1856 roku Wiskitki razem z dobrami Guzów zmieniły właściciela, którym został Feliks Sobański. Powstanie styczniowe 1863 r. i jego upadek wywarły poważny wpływ na dalsze losy miasta. Mimo widocznego wzrostu liczby ludności miejskiej władze carskie ukazem z 1 czerwca 1869 r. pozbawiły praw miejskich 338 miasteczek Królestwa Polskiego, w tym także Wiskitki. Warto wspomnieć, że w tej grupie były także m.in. Bolimów, Iłów i Żychlin. Rzekomym powodem odebrania praw miejskich były mała liczba mieszkańców (poniżej 3 tys.), nikły rozwój przemysłu i handlu oraz niskie dochody, a w rzeczywistości był to skutek represji władz carskich po upadku powstania styczniowego. Ukaz wszedł w życie 1 kwietnia 1870 roku. Wówczas Wiskitki utworzyły samoistną gminę.

Powrót po 150 latach

Uzyskanie praw miejskich poprzedziło złożenie wniosku do wojewody i spełnienie kilku warunków. Trzeba wiedzieć, że nowe miasto musi wykazać, że przynajmniej 60 proc. jego mieszkańców utrzymuje się z działalności pozarolniczej. Jednostka musi mieć też wyodrębnione centrum oraz niezbędną infrastrukturę techniczną – wodociągi, kanalizację. Wiskitki wszystkie warunki spełniają. Przedłożona przez samorząd wymagana dokumentacja przeszła pozytywną weryfikację na wszystkich szczeblach. Jej finałem był złożony 31 lipca 2020 r. pod rozporządzaniem Rady Ministrów podpis premiera Mateusza Morawieckiego.

Od 1 stycznia 2021 r. Wiskitki po 150 latach otrzymały status miasta i rozpoczęły nowy etap historii. Odzyskanie praw miejskich, dzięki staraniom władz samorządowych, stało się ukoronowaniem 800-lecia miejscowości. Rafał Mitura, wójt gminy Wiskitki, który od 1 stycznia pełni funkcję burmistrz miasta i gminy Wiskitki, nadanie praw miejskich uznaje za wypełnienie sprawiedliwości dziejowej. Włodarz ma nadzieję, że dzięki strategicznemu położeniu – przy autostradzie A2, w pobliżu drogi krajowej nr 50 – miasto zyska nowych inwestorów, co przyczyni się do jego rozwoju.

Patrząc na Wiskitki, trudno im odmówić miejskiego charakteru. W centrum znajduje się skwer otoczony parterowymi domami w zwartej, miejskiej zabudowie oraz kościół pw. Wszystkich Świętych i św. Stanisława, wybudowany w 1585 roku. Do cennych zabytków miasta należy także „kamienica hrabska” z XVIII w. w narożu rynku, w której mieściła się karczma, w XIX w. przebudowana na koszary wojskowe. Na uwagę zasługują także cmentarze: katolicki z kaplicą grobową Łubieńskich, żydowski, protestancki i wojenny z I i II wojny światowej. Mieszkańcy, którzy w Nowy Rok obudzili się w mieście, mają nadzieję, że w związku ze zmianą nie wzrosną podatki, a ich miasto wykorzysta swój potencjał.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama